تبلیغات

به نام خدا

معرفی شبکه‌ی مراکز تولید و توزیع محصولات جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی (خوشه)

همراه با گزارش مختصری از فعالیت‌های شبکه

اشاره: «شبکه‌ی مراکز تولید و توزیع محصولات جبهه فرهنگی» که با نام اختصاری «خوشه» خوانده می‌شود، مجموعه‌ای است متشکل از بیش از 70 مؤسسه و مرکز در سراسر کشور که در زمینه‌‌ی تولید و توزیع محصولات فرهنگی فعالیت می‌کند؛ هدف از شکل‌گیری این شبکه، تولید و توزیع محصولات فرهنگیِ با رویکرد انقلاب اسلامی در سراسر کشور بوده است. در ادامه، به معرفیِ این شبکه و کارویژه‌های آن خواهیم پرداخت و به بخشی از فعالیت‌های آن اشاره خواهیم نمود.

مقدمه

انقلاب اسلامی ایران به واسطه‌ی تعالیم اسلامی، تحت رهبری امام خمینی(ره) به پیروزی رسید و برای توسعه‌ی خود در جهان امروز، نظامی را به عنوان «جمهوری اسلامی ایران» در نظر گرفت. نظام جمهوری اسلامی، از آنجا که بایستی حکومتی به تمام معنا اسلامی باشد، نه تنها عهده‌دار تنظیمات اجتماعی برای اداره‌ی كارآمد خود است، بلكه در مقام هدف عهده‌دار توسعه‌ی انقلاب اسلامی در تمامی جهان و هدایتِ روشنگرانه‌ی مستضعفین جهان در مسیر آرمان‌های جهانی اسلام نیز هست.

اسلام به عنوان یك مكتب، راهنمای عمل و حاضر در صحنه‌ی عمل اجتماعی (و نه فقط حاضر در صحنه‌ی زندگی فردی) هست و پیام‌آور صحیح‌ترین و مترقی‌ترین نوع تكامل فردی و اجتماعی برای بشریت است. در اسلام، هدایت هم جنبه فردی را در بر می‌گیرد (تربیت) و هم جنبه اجتماعی را (سیاست)؛ که این‌ها دو واقعیت توأمان هستند.

برای انجام این مهم، تعالیم دین مبین اسلام، مؤمنین و صالحان را به تعاون و همکاری و تشکیل صفوف محکم و به هم پیوسته فرامی‌خواند و این همان مسئله ایست که نیاز امروز جامعه‌ی اسلامی در شرایط حاضر است.

اما به نظر می‌رسد علی‌رغم تلاش فعالان و غدغه‌مندانِ انقلاب اسلامی و فعالیت بسیاری از جوانان کشور در قالب کانون‌های فرهنگی مستقل و مردمی، همچنان پیوندهای ضروری بین تولیدکنندگان اندیشه و هنر انقلاب با مخاطبان بالقوه آن‌ها آن‌چنان که شایسته است شکل نگرفته و نیز خوراک فکری و فرهنگیِ متناسب با انتظاراتی که از انقلاب اسلامی در دنیا به وجود آمده، در دسترس آن‌ها قرار نگرفته است.

در این میان، جمعی از فعالین فرهنگی بر آن شدند تا با آسیب‌شناسی وضعیت فرهنگی کشور و بر اساس تجربیاتی که در طول فعالیت خود به آن‌ها دست‌یافته بودند، اقدام به ایجاد شبکه‌ای جهت شناسایی، راه‌اندازی، حمایت و پیوند مراکز بالقوه و بالفعل عرصه تولید و توزیع محصولات فرهنگیِ درخورِ انقلاب اسلامی نمایند و اکنون بیش از 3 سال از آغاز فعالیت شبکه‌ی مراکز تولید و توزیع محصولات فرهنگی می‌گذرد.

چشم‌انداز این شبکه ایجاد یک ساختار منسجم و هماهنگ برای تشکیل زنجیره‌ای یکپارچه از مراکز فرهنگی مردمی و مستقل است تا بتوانند گام‌های اساسی را در جهت ترویج فرهنگ دینی و عقلایی بردارند.

اهداف، خط مشی‌ها و اصولِ خوشه

«شبکه مراکز تولید و توزیع محصولات فرهنگی» که به نام اختصاری «خوشه» خوانده می‌شود، اهداف و خط مشی‌هایی را دنبال می‌کند که در ادامه به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود:

اهداف كلان

1- پوشش جامع و فراگیر نیازهای فكری و فرهنگی مردم.

2- ارائه و ترویج سبك زندگی اسلامیِ انقلابی در بین مردم.

3- شبكه‌سازی، هم‌افزایی و ایجاد زمینه ارتباط موثر بین مراكز فعال تولید و توزیع محصولات فرهنگیِ درخور انقلاب اسلامی در سطح كشور، جهان اسلام و عرصه‌ی بین‌الملل.

خط مشی‌ها

1- کمک به تشکیل و توانمندسازی مراکز تخصصی تولید و توزیع محصولات فرهنگیِ فاخر.

2- ترویج فرهنگ مصرف محصولات فرهنگی درخور انقلاب اسلامی.

3- حمایت از كلیه محصولات و تولیدات فاخر هم‌راستا با رویکردهای اصیل انقلاب اسلامی.

4- گسترش محصولات در همه قالب‌های مختلف مورد نیاز زندگی مردم.

اصول

1- چارچوب اندیشه‌های حضرت امام خمینی (ره) و گفتمان انقلاب اسلامی، مبنای اندیشه‌ای حركت است.

2- تاکید بر فرهنگ اسلامی- ایرانی به عنوان فرهنگ بومی و هنر و اندیشه‌ی اصیل و غنی متناسب با شرایط و اقتضائات جامعه دینی کشورمان و توجه ویژه به موفقیت‌ها، پیشرفت‌ها و نقاط قوت، در کنار نقد سازنده، و الگوهایی که باعث اعتلای هویت ملی و دینی ما شود.

3- تلاش برای احیای روح خودباوری و عزت، ایجاد روحیه‌ی امید و حركت امیدوارانه و  پرهیز از هر حرکتی که به ترویج یاس، دلسردی و بی‌تفاوتی منجر گردد.

4- تاکید بر اصل تبادل فرهنگی به جای تهاجم فرهنگی و برنامه‌ریزی برای حمله در عرصه جنگ نرم ضمن آمادگی در مقابل آفت‌های تهاجم فرهنگی.

5- ایجاد دسترسی به محصولات فرهنگیِ درخور انقلاب اسلامی برای تمام مردم ایران و مستضعفین جهان با در نظر گرفتن سلایق و علایق مختلف مردم، جذب حداکثری و پرهیز از تنگ‌نظری.

6- تلاش در جهت برقراری عدالت در پوشش همه مناطق کشور متناسب با ظرفیت‌ها و نیازهایشان و استعداد از همه نقاط كشور در زمینه راه‌اندازی مراکز تولید و توزیع محصولات فرهنگی.

سیاست‌های کلانِ خوشه

سیاست‌های کلان خوشه را می‌توان در قالب  محورهای زیر برشمرد:

1- حمایت و پشتیبانی:

خوشه از تأسیس یا توسعه‌ی فعالیت‌های مراکز مستقل و مردمی که شرایط و ضوابط مصوب هیئت مدیره‌ را احراز نمایند، حمایت می‌کند. حمایت از فعالیت‌های ترویجی حسب دغدغه رهبر معظم انقلاب مبنی بر ایجاد یک حرکت جدید در امر کتاب و کتاب‌خوانی نیز از دیگر سیاست‌های حمایتی خوشه است و به فعالیت‌های منسجم و خلاقانه تخصصی در این حوزه تعلق می‌گیرد. همین‌طور با توجه به اینکه از چشم‌اندازهای اصلی شبکه، ورود جامع به عرصه‌های مختلف زندگی مردم بوده است، حمایت از مراکزی که محصولات غیر کتاب شامل هدایای فرهنگی، لوازم‌التحریر، اسباب‌بازی و ... را تولید می‌کنند نیز از جمله مواردی است که در صدر برنامه‌های خوشه قرار دارد. حمایت از توزیع و تبلیغ در فضای مجازی نیز از دیگر مواردی است که حمایت شبکه به آن تعلق می گیرد.

2- توانمندسازی:

توانمندسازی به معنای افزایش توان مراکز برای ایفای نقش خود است. توانمندسازی مراکز از طرق گوناگونی تحقق می‌پذیرد که نخستین و ساده‌ترین راه آن آموزش است که در قالب برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی ویژه تولیدکنندگان دیجیتال و ویژه توزیع‌کنندگان با طراحی نیازهای مخاطبین و با بهره‌گیری از توان کارشناسی شبکه و کشور صورت می‌گیرد.

ثبت تجربیات نیز یکی از بهترین راهکارهای توانمندسازی مراکز است؛ چون روایت کاملی از یک تجربه‌ی محقق با همه ظرافت‌ها و پیچ و خم‌های آن است. این امر تا کنون برای 6 مرکز قدیمی تر شبکه انجام شده است و برای سایر مراکز نیز انجام خواهد شد. در ثبت تجربیات سعی می‌شود همه ابعاد پیدا و پنهان موثر در موفقیت‌ها یا شکست‌های یک مرکز مورد واکاوی و توصیف دقیق قرار بگیرد. روش این کار مصاحبه‌های تفصیلی و طولانی مدت است.

از دیگر برنامه‌هایی که شبکه تاکنون برای توانمندسازی داشته است، بازدیدهای استانی از مراکز و اطلاع از مسائل آنان است.

3- سازمان‌دهی و شبکه‌سازی:

شبکه سازی به معنای ایجاد زمینه ارتباط و شناخت مراکز از یکدیگر است. یکی از سطوح مطلوب در شبکه‌سازی، تحقق فعالیت‌های مشترک بین مراکز است که این می‌تواند صورت‌های بسیار متنوعی داشته باشد.

نشست‌های عمومی که هر سال دوبار انجام می‌شوند مهم‌ترین وجه بروز شبکه‌ای در شبکه‌ی توزیع هستند؛ چرا که امکان گردهمایی اعضا را فراهم می‌کند. انتخاب هیئت‌مدیره و بررسی عملکرد آن‌ها نیز در نشست‌ها اتفاق می‌افتد.

گزارش مخصری از فعالیت‌های خوشه

در ادامه، به محورهای کلی فعالیت‌های خوشه اشاره می‌شود:

1- شناسایی و ارتباط با بیش از 70 مرکز فعال در زمینه‌ی کاری شبکه در سراسر کشور:

همانطور که ذکر شد، کارویژه‌ی اصلی خوشه، ایجاد شبکه ای از مراکز در زمینه‌های مختلفی چون تولید کتاب و محصولات فرهنگی غیر کتاب و همینطور مراکز پخش و فروشگاه‌های عرضه‌ی محصولات فرهنگی با رویکرد انقلاب اسلامی است؛ با این ملاحظه که مراکز زیر مجموعه‌ی شبکه بایستی مردمی باشند و نباید زیر مجموعه‌ی نهادها و مؤسسات فرهنگی دولتی باشند. در این راستا و به تدریج، از ابتدای شکل گیری شبکه، بیش از 70 مرکز رصد و شناسایی شده اند و ارتباط میان آنها و خوشه شکل گرفته است. 

2- انسجام بخشی و شبکه‌سازی مراکز از طریق برگزاری 5 نشست کشوری:

مراکزی که توسط ستاد شبکه شناسایی شده‌اند و بنابر معیارهای ستاد شبکه صلاحیت لازم برای عضویت در شبکه را دارا می‌باشند، از طریق برگزاری نشست‌های کشوری که هر 6 ماه یک‌بار برگزار می‌گردد، چند روزی گردهم می‌آیند تا از نزدیک با محصولات و فعالیت‌های یکدیگر آشنا شوند و هویت شبکه‌ای میان مراکز شکل بگیرد. علاوه بر این، در نشست‌های سراسری مشکلات و مسائل مراکز به بحث گذاشته می‌شود و به هیئت مدیره و ستاد شبکه انتقال می‌یابد. از دیگر کارکردهای نشست‌ها، برگزاری کارگاه‌های آموزشی با موضوعات گوناگونی چون مهارت‌های بازاریابی و فروش، شیوه‌های تعامل با مشتری، شناخت ویژگی‌های محصول فرهنگی فاخر و... می‌باشد. تاکنون 5 دوره نشست کشوری در شبکه برگزار شده است.

3- پژوهش و تهیه‌ی اسناد بالادستی شبکه:

همانطور که پیش از این ذکر شد، مجموعه‌ی خوشه کارویژه‌های گوناگونی برای خود تعریف کرده است. انجام منظم این کارویژه‌ها ایجاب می نمود که برای هر یک مجموعه‌ای از اسناد بالادستی تهیه گردد تا نحوه ی پیشبرد امور را مشخص نماید. در نتیجه‌ی این امر، 9 سند بالادستی تهیه گردید که شامل مواردی چون اساسنامه‌ی شبکه، مرامنامه‌شبکه، آئین‌نامه‌ی تعاملات شبکه، آئین‌نامه‌ی حمایت‌های مالی شبکه، فرم‌های ارزیابی مراکز، شرح وظایف اجزاءگوناگون ستاد شبکه، آئین‌نامه‌ی عضویت مراکز و... می‌باشد. در اساسنامه‌ی شبکه ساختار شبکه تشریح شده است و مرامنامه شامل اصول کاری و مرام شبکه است.

4- شکل‌دهیِ ساختار اجرایی ستاد شبکه:

برای اجرایی شدن اساسنامه‌ی شبکه و انجام امور ستادی، ساختار اجرایی شبکه شامل هیئت مدیره و دبیرخانه در بدو فعالیت شبکه تأسیس گردید. پس از گذشت مدتی و جریان یافتن امور، خوشه اقدام به گسترش دبیرخانه نمود که نتیجه‌ی آن وجود یک دبیرخانه‌ی مستقر در خیابان ولی‌عصر (عج) تهران می‌باشد.

5- انجام بازدید حضوری از وضعیت فروشگاه های کتاب و محصولات فرهنگی بیش از 10 شهر کشور:

در راستای حمایت از مراکز عضو و رصد از نزدیک وضعیت، مشکلات و مسائل مراکز، یکی از برنامه‌های مستمر خوشه انجام بازدیدهای حضوری از مراکز عضو شبکه است. این بازدیدها تاکنون برای شهرهایی چون اراک، ایلام، اهواز، همدان، مشهد، قم، کرمان، شیراز، اصفهان، رشت، تبریز، تهران، بوشهر و... انجام شده است.

6- ثبت کامل و تخصصی تجربیات 5 مرکز باسابقه تولید و توزیع محصولات فرهنگیِ محصولات درخور انقلاب اسلامی:

کارویژه‌ی آموزشی شبکه ایجاب می‌کند تجربه‌های موفق شناسایی شده و به مراکز تازه کار و نوپا انتقال یابد. این امر نیازمند مطالعه‌ی تخصصی و سپس انجام مصاحبه‌های عمیق و ساختار بخشی به نکات استخراج شده در قالب جزوات می‌باشد. در این راستا تاکنون تجربیات 5 مرکز باسابقه و موفق ثبت و در قالب جزواتی منتشر شده است. 

7- تاسیس مرکز پخش کشوری محصولات فرهنگی (شامل کتاب و لوازم التحریر):

مسئولیت اساسی شبکه، رساندن محصول تولید شده از تولید کننده به توزیع کننده است. حلقه ی واسط این دو گونه مراکز، مراکز پخش هستند که کارویژه اساسی آنها تامین اقلام فرهنگی و اتصال تولید کننده به توزیع کننده است. ضمناً به جز مرکز پخش شبکه، چند مرکز پخش دیگر نیز با شبکه همکاری می‌کنند.

8- فراخوان تاسیس مرکز پخش کشوری محصولات کودک و خانواده:

در راستای تأکید مقام معظم رهبری بر ترویج سبک زندگی ایرانی- اسلامی، شبکه بر آن شده است تا با تقویت محصولات کودک و خانواده در مجموعه خود، گامی در این جهت بردارد. لذا اقدامات اولیه برای تأسیس این مرکز پخش صورت گرفته است و از ماههای آغازین سال 93، آغاز به کار خواهد نمود.

9- برنامه های فروش هماهنگ کشوری:

از دیگر اقدامات شبکه در راستای شبکه سازی، فروش هماهنگ کشوری است. این موارد شامل توزیع برخی عناوین محدود محصولات در مناسبت‌ها با استفاده از توان تبلیغات عمومی و رسانه‌ای به صورت موج‌های کوتاه مدت است که تا کنون در برخی مناسبت‌ها تجربه‌شده است.

10- حمایت و پشتیبانی از مراکز عضو خوشه:

این حمایت و پشتیبانی تاکنون از طرق گوناگونی چون همیاری در جذب منابع مالی، آموزش و انتقال تجربیات، سودآوری و کارآمدسازی مراکز از طرقی چون تهیه نرم افزارهای پیشرفته حسابداری و کتاب‌فروشی (نرم افزار ایده)، سفرهای منطقه ای و شناسایی مشکلات و انتقال آن به مراکز ذیربط و... صورت پذیرفته است.

برخی از سرفصل‌های کلی برنامه‌های پیش رو

این اقدامات، در راستای سیاست ‌های کلان حمایت و پشتیبانی، توانمندسازی، خط‌دهی کلان و شبکه سازی بوده و درکنار فعالیت‌های فوق الذکر، به انجام خواهد رسید

- حمایت از توسعه فعالیت های مراکز یا تازه تاسیس ها.

- حمایت ویژه از فعالیت های ترویجی در زمینه کتاب و محصولات فرهنگی.

- حمایت از ایجاد مرکز پخش محصولات غیرکتاب (رسانه‌های دیجیتال).

- حمایت ویژه جهت تثبیت مراکز عیار.

- ارتقاء کیفیت وبگاه شبکه.

- حمایت از فعالیت سایت ها و وبلاگ ها.

- آموزش های تخصصی..

- ثبت و نشر تفصیلی تجربیات مراکز.

- بازدیدها و مشاوره تخصصی از مراکز.

- زمینه سازی برای فعالیت های مشترک مراکز (کارآموزی).

- نشست های عمومی نیمسالانه.

- فروش هماهنگ کشوری(مناسبتی)

- اقدامات هویت بخش و انسجام بخش.

- توسعه عنوان خوشه.

- فراخوان های نظری و کاربردی در راستای نیازهای پژوهشی.

- و... .

در پایان شعری از محمدمهدی سیار:

در این کشتی درآ، پا در رکاب ماست دریاها

مترس از موج، بسم الله مجریها و مُرسیها

اگر این ساحران اطوار میریزند طوْری نیست!

عصا در دست اینک میرسند از کوه موسی ها

 شب قدری رقم زد خون ما تقدیر عالم را

که همرنگ غروب ماست صبح سرخ فرداها

والسلام